Қазақстанның күміс монеталарын тақырыбы, сынамасы, массасы және таралымы бойынша салыстыруға болады. Номиналдың бірдей болуы күмістің мөлшері де бірдей деген сөз емес: төмендегі 1000 теңгелік монеталардың ішінде 20, 24 және 31,1 грамдық нұсқалар бар.
Алғашқы кестеде Prismum каталогындағы 2025–2026 жылдардың сегіз шығарылымы берілген. Одан кейін бұрынғы жылдардан үш мысал бар: 999,9 сынамалы инвестициялық күміс, танталмен үйлескен монета және ірі коллекциялық нұсқа. Олар күміс монеталармен танысуға арналған мысалдар; Ұлттық Банктің барлық шығарылымын қамтымайды. Сипаттамалар 2026 жылғы 19 қыркүйекте тексерілді. Атауды бассаңыз, суреттері мен толық мәліметі бар карточка ашылады.
Сегіз күміс монетаның сипаттамасы
Кестедегі барлық монетаның номиналы — 1000 теңге, металы — 925 сынамалы күміс, жасалу сапасы — proof. Масса бағанында монетаның жалпы массасы көрсетілген.
| Монета | Жыл | Массасы, г | Таралымы, дана |
|---|---|---|---|
| Бурабай | 2026 | 31,1 | 2 000 |
| SYǴANAQ — Сығанақ | 2026 | 24 | 1 000 |
| Достастықтың 35 жылдығы | 2026 | 31,1 | 1 000 |
| AINALAIYN — Айналайын | 2026 | 31,1 | 3 000 |
| 2026 жылғы футболдан әлем чемпионаты | 2026 | 20 | 2 000 |
| 2026 жылғы Олимпиада. Шорт-трек | 2026 | 20 | 2 000 |
| OTYRAR — Отырар | 2025 | 24 | 2 000 |
| QAZAQ KURESI — Қазақ күресі | 2025 | 24 | 2 000 |
Бурабай, SYǴANAQ және «Достастықтың 35 жылдығы» сипаттамалары Ұлттық Банктің 2026 жылғы 16 шілдедегі хабарламасында жарияланған. Басқа шығарылымдарды ресми күміс монеталар каталогынан салыстыруға болады. Каталогта болуы дүкенде қазір бар екенін білдірмейді.
Өзге жылдар, сынамалар мен өлшемдер
Қазақстанның күміс монеталары тек 1000 теңгелік, бір унция шамасындағы шығарылымдардан тұрмайды. Мына үш мысал олардың құрамы мен көлемі қаншалықты өзгеше болатынын көрсетеді.
| Монета және таңдалған нұсқа | Жыл | Номинал | Массасы мен құрамы | Жасалу сапасы |
|---|---|---|---|---|
| KOKBORI — Көкбөрі, 1 унция | 2023 | 1 теңге | 31,10 г; 999,9 сынамалы күміс | proof |
| «Мир» ғарыш станциясы | 2012 | 500 теңге | Барлығы 41,40 г: 925 сынамалы күміс сақина — 14,6 г, тантал диск — 26,8 г | proof |
| Жошы ұлысы. 800 жыл, 25 унция | 2024 | 5000 теңге | 777,5 г; 925 сынамалы күміс | proof |
KOKBORI қорытпасының 99,99%-ы күміс болса, 925 сынамада бұл үлес 92,5%-ға тең. Инвестициялық серияда proof және uncirculated нұсқалары бар; кестедегі сілтеме proof монетасына апарады. Ұлттық Банк осы нұсқаның кемпірқосақ түстес қорғаныш жабыны мен жеке ағаш қорабын сипаттайды. 1 теңгелік номинал күміс унцияны дәл сондай бөрі бейнесі бар алтын монеталардан ажыратуға көмектеседі.
«Мир» монетасында жалпы массаны күмістің массасы деп алуға болмайды. Ұлттық Банктің сипаттамасы бойынша күміс сақинаның массасы — 14,6 г. Демек, ондағы таза күмістің есептік мөлшері 14,6 × 0,925 = 13,505 г болады. 26,8 грамдық тантал диск бөлек есептеледі; барлық 41,40 грамды күмістің сынамасына көбейту қате нәтиже береді.
«Жошы ұлысының» ірі нұсқасы 777,5 г тартады. Осы шығарылымның 31,1 және 311 грамдық монеталары да бар. Сондықтан коллекция тізімінде атаумен бірге масса мен номиналды жазған дұрыс. Ірі монета үшін қорабының өлшемі мен сақтайтын орын да маңызды.
Коллекцияға тақырып таңдау
Табиғат және тарихи қалалар. Бурабай табиғат тақырыбын ұсынады. SYǴANAQ пен OTYRAR тарихи қалаларға арналған. Соңғы екеуінің массасы бірдей — 24 г, бірақ таралымы мен шыққан жылы өзгеше. Қалаларға арналған монеталарды жинасаңыз, атаумен бірге қай нұсқаңыз бар екенін де белгілеп отырыңыз.
Спорт және ұлттық ойындар. 2026 жылғы футболдан әлем чемпионаты мен «2026 жылғы Олимпиада. Шорт-трек» монеталары 20 грамнан. Қазақ күресіне арналған QAZAQ KURESI — 24 г. Тақырып ұқсас болғанымен, өлшем мен салмақтың ортақ стандарты жоқ.
Оқиғалар және сыйлық. «Достастықтың 35 жылдығы» мерейтойға арналған. AINALAIYN «Жүректен жүрекке» сериясына кіреді. Сыйлық таңдағанда тақырыбы мен бейнесі номиналынан маңызды болуы мүмкін. Өлшемін және қорабы бар-жоғын нақтылаған жөн: ірі фотосурет монетаның шынайы көлемін көрсетпейді.
925 сынамадағы күміс мөлшері
925 сынама қорытпаның 92,5%-ы күміс екенін білдіреді. Мұндай монетаның массасын 0,925 санына көбейткенде таза күмістің есептік мөлшері шығады:
- 31,1 г × 0,925 = 28,7675 г;
- 24 г × 0,925 = 22,2 г;
- 20 г × 0,925 = 18,5 г.
Демек, 925 сынамалы монетадағы «31,1 г» жазуы 31,1 г таза күміс бар деген сөз емес. Басқа сынамамен салыстырғанда осы айырманы ескеру керек. Кірістірмелері не бірнеше металы бар монета үшін әр бөліктің құрамы мен массасы қажет.
Күмістің 1 грамының теңгедегі бағасы белгілі күнге металл құнын есептеуге көмектеседі. Бұл есеп коллекциялық дананың толық бағасын алмастырмайды: оған тақырыбы, сұраныс, сақталу күйі және жиынтығы да әсер етеді.
Proof пен сақталу күйі
Proof монетаның қалай жасалғанын сипаттайды. Ол сатылатын дананың беті мінсіз сақталғанына кепіл болмайды. Терминдерді PROOF пен UNC салыстыруынан оқуға болады.
Сатушыдан екі беттің, гурттың және қаптаманың фотосуретін сұраңыз. Капсула ашылған ба, тазалау ізі, сызат немесе дақ бар ма — осыны қараңыз. Тек каталог суреті берілсе, сізге жіберілетін дананың күйі әзірге белгісіз.
Сертификаттағы дерек монетаның нұсқасына сәйкес келуі керек. Қорап пен сертификаттың болмауы — екі бөлек жайт, сондықтан жиынтықты түгел жазып алған дұрыс. Өз коллекцияңыз үшін сатып алған күнді, дереккөзді және нұсқаны сақтап қойыңыз: кейін ұқсас монеталарды шатастырмайсыз.
Таралым мен бағаның айырмасы
Кестедегі таралымдар 1000–3000 дана аралығында. Осы сандардың өзінен бүгінгі бағаны есептеу мүмкін емес. Қанша иесі монетасын сатуға дайын және оны қанша адам іздеп жүр — нарықтағы жағдайға осы да әсер етеді.
Бағаларды салыстыруда металл, номинал, масса және жиынтық сәйкес келсін. Мәміле күнін, комиссия мен жеткізу шығынын бөлек белгілеңіз. Сатылмаған хабарландырудағы сома сатушының талабын көрсетеді; аяқталған мәміледегі баға басқа болуы мүмкін. Таралымның нені білдіретіні сирек монеталар туралы мақалада талданған.
Іздеуді қайдан жалғастыруға болады
Жеке нұсқаларды Қазақстан каталогынан, тақырыптарды коллекциялық сериялар бөлімінен қараңыз. Ресми сипаттамалар мен қолжетімді тауарлар Ұлттық Банктің дүкенінде жарияланады.
Металдарды салыстыру үшін алтын монеталар шолуы пайдалы. Бір номиналға негізделген жинақ қызықтырса, 100 теңгелік мерейтойлық монеталар туралы оқыңыз. Монетаның ақ түсті болуы немесе «100 теңге» деген жазуы оның күміс екенін анықтамайды.
